Healing Psyche

Helping the Mind Heal the Body

Thought Food

"Ancient Egyptians believed that upon death they would be asked two questions and their answers would determine whether they could continue their journey in the afterlife. The first question was, ""Did you bring joy?"" The second was, ""Did you find joy?""" -Leo Buscaglia

Free Gifts Newsletter

* Name:
* Email:

HealthNews

Newsflash

Christiane Northrup, MD:

 "Healing Psyche is a treasure trove of rigorous research on the mind-body connection for cancer – all presented in practical ways that both doctors and their patients can access and implement easily. Quite frankly, this book could save your life.”

Christiane Northrup, MD, author of Mother-Daughter Wisdom (Bantam, 2005), The Wisdom of Menopause (Bantam, revised 2006), and Women’s Bodies, Women’s Wisdom (Bantam, revised 2006)


Traumatische diagnose (dutch)
Medische psychologie: Traumatische diagnose
woensdag 10 oktober 2007 17:02

'Nu ik kanker heb, mag ik alles haten. Overal tegenaan schoppen, iedereen uitschelden, alles afschieten… Mijn eerste vijand (…) Maar kanker is ook mijn vriend geworden. Kanker gaf mij intens voelen, intens genieten, intens ervaren, intens met beide benen op de grond staan, intens alleen zijn en intens gelukkig zijn.' In haar boek Meisje met negen pruiken beschrijft de 21-jarige Sophie van der Stap de draaikolk van emoties waarin ze terechtkomt nadat bij haar de diagnose kanker is gesteld.

Ze beschrijft iets wat veel kankerpatiënten herkennen, namelijk dat kanker niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk zeer ingrijpend is. Zo ingrijpend dat psychotherapeut Grieteke Pool en medisch socioloog Tessa Jaarsma spreken van 'een traumatische ervaring'. De twee zijn als wetenschappelijk onderzoekers verbonden aan de sectie Gezondheidspsychologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Pool geeft daar sinds 2001 leiding aan het onderzoeksproject Kijk op Leven na Kanker, waarbinnen Jaarsma haar promotieonderzoek doet.

'Kanker is een trauma omdat het meestal een levensbedreigende ervaring is die onverwacht op je afkomt en je in eerste instantie machteloos en hulpeloos maakt. De ziekte doet een aanval op het vertrouwen in je lichaam, maar ook op allerlei andere zaken die zo belangrijk zijn om sterk in het leven te staan,' zo stelt Pool in haar werkkamer in Groningen. 'Maar anders dan bij een ramp of een ongeluk is kanker geen eenmalige gebeurtenis, maar een zwaar belastende ervaring met een lange looptijd. Zelfs na een succesvolle behandeling kun je het maar moeilijk van je afzetten. Lichamelijk zijn er allerlei restverschijnselen, zoals intense moeheid, die je aan de ziekte blijven herinneren. Maar ook geestelijk kun je nog van slag raken bij elk pijntje of bobbeltje dat je voelt.'

Het verwerkingsproces na kanker verschilt sterkt van persoon tot persoon. Toch vallen er volgens Pool en Jaarsma wel een paar algemene dingen te zeggen. Zo proberen patiënten die van slag worden gebracht door de diagnose kanker, onmiddellijk zich te wapenen. Ze doen dat op verschillende manieren, bijvoorbeeld door steun te zoeken bij anderen, door druk bezig te blijven, door in zichzelf een innerlijke krachtbron te zoeken, door spiritualiteit te ontwikkelen. Maar het kan ook zijn dat ze overeind proberen te blijven door de realiteit te vermijden. Of ze maken zichzelf volkomen afhankelijk van anderen.

Pool en Jaarsma wijzen erop dat zulke reacties zich in meer of mindere mate bij alle kankerpa­tiënten kunnen voordoen, in verschillende combinaties en op verschillende momenten. Ze benadrukken dat de verwerking een complex proces is, een langdurige en vaak pijnlijke worsteling die nodig is om in een moeilijke en onzekere periode in het leven, waarin alles op zijn kop wordt gezet, weer structuur en balans te vinden. Maar juist in die worsteling zit de kiem van wat in het onderzoek wordt aanduid als 'posttraumatische groei'.

Pool: 'De diagnose kanker confronteert je onverwacht met de mogelijkheid dat je doodgaat. Die schok brengt innerlijke chaos teweeg, omdat je ineens nergens meer zeker van kunt zijn. Niet van je lichaam, niet van je gezondheid, niet van je toekomst. Het veroorzaakt heftige emoties die je nooit eerder hebt gevoeld, zoals angst voor de dood. Maar het zet je ook aan het denken.'

Tessa Jaarsma nam interviews af en legde vragenlijsten voor aan 294 kankerpatiënten een jaar na de diagnose. Ze ontdekte dat zeven van de tien niet alleen negatieve maar ook positieve veranderingen ondervonden door hun traumatische ervaring. Jaarsma: 'Uit mijn onderzoek bleek dat veel patiënten door hun ziekte zijn gaan nadenken over wat werkelijk belangrijk en waardevol voor ze is. Velen hebben aan de hand daarvan hun leven aangepast. Het kan om kleine en grote veranderingen gaan, variërend van meer aandacht voor je gezin tot het omgooien van het roer. Maar het zijn wel positieve veranderingen die hun leven opnieuw of meer betekenis en zin geven.'

De onderzoekers waarschuwen dat dergelijke groei niet altijd logisch en rechtlijnig verloopt. 'De worsteling die kankerpatiënten doormaken, gaat vaak heel lang door. De emoties kunnen per dag en per gebeurtenis wisselen. Ze schieten als het ware heen en weer. Het ene moment zijn er gevoelens van boosheid, wanhoop, verlies. Het andere moment komen er die positieve gewaarwordingen bij.'

Kan posttraumatische groei worden bevorderd? Volgens Pool en Jaarsma is er geen kant-en-klaar recept voorhanden. Van alle kankerpatiënten zoekt ongeveer 10 procent psychotherapeutische hulp bij het verwerkingsproces. 'Hoe ze het beste kunnen worden geholpen, verschilt sterk per persoon. Een patiënt die als gevolg van intense moeheid geen spankracht meer heeft, kunnen we helpen om beter met die moeheid om te gaan. Patiënten die al bezig zijn zichzelf te versterken, kunnen we daarin stimuleren. In het algemeen kunnen we zeggen dat het belangrijk is om goed voor jezelf te zorgen, je eigen grenzen serieus te nemen, je behoeften en emoties niet weg te drukken en na te denken over wat echt belangrijk voor je is.'



Door José, van der Sman